διαχωρισμός κράτους-εκκλησίαςλαού;

Πήγα να γράψω άλλο ένα σχόλιο σεντόνι στο post της e-diVaΤο κράτος δεν είναι κάτι έξω από τους πολίτες” αλλά προτίμησα να ακολουθήσω τη προτροπή της και να το ανεβάσω εδώ.

Για όσους δεν παρακολούθησαν τη συζήτηση στην e-diVa να ενημερώσω ότι αφορά ορισμένα tweets που ξεκίνησαν με αυτό. Έστειλα και εγώ δυο απαντήσεις με τις οποίες διαφώνησα με τη θέση της όπως την καταλάβαινα. Αφού επανήλθε με άρθρο στο blog της και τα είπαμε έχω αρχίσει να καταλαβαίνω που διαφωνούμε.

Όσον αφορά τα ατέρμονα tweets για τους παλαιστίνιους μπορώ να καταλάβω την ενόχληση της: όχι ότι οι άνθρωποι δεν αξίζουν συμπαράσταση, αλλά έχει περισσότερο ενδιαφέρον η συμπαράσταση με πράξεις ή τουλάχιστον με λόγια μεγαλύτερης σημασίας από το μέσο tweet. Από την άλλη, όποιον θεωρείς ότι έχει χαμηλό SNR απλά σταματάς να τον διαβάζεις. Σε κάθε περίπτωση δεν είναι εκεί η διαφωνία μας, εξάλλου εγώ δεν έχω κάνει κανένα tweet ούτε για τους παλαιστίνιους ούτε για την Κούνεβα.

Η διαφωνία μας είναι θεωρητική και φαίνεται είναι σχεδόν αδιαπραγμάτευτα για την e-diVa τα όσα αποκαλεί “αξιώματα” της, δηλαδή τις βασικές πολιτικές της απόψεις. Δεν έχω ακούσει ακόμα το σχετικό podcast της, ελπίζω να βρω χρόνο σύντομα. Αλλά στο εν το μεταξύ θα ήθελα να παρατηρήσω το εξής όσον αφορά τα αξιώματα: δεν μπορούμε να έχουμε αξιωματικές παραδοχές για τον κόσμο, μόνο για τα μαθηματικά. Στον κόσμο το μόνο που κάνουμε είναι υποθέσεις, τις οποίες αν θες μπορείς να ονομάσεις “αξιώματα” σου, αλλά έχουν σημαντικές διαφορές από τα μαθηματικά αξιώματα στο εξής: ένα αξίωμα δεν πρέπει να παραβιάζεται σε ένα μαθηματικό σύστημα αλλιώς όλο το σύστημα γίνεται ασυνεπές και πρέπει πάση θυσία να αποφύγουμε κάτι τέτοιο για να είναι χρήσιμα και ωραία τα μαθηματικά. Αντίθετα μία εμπειρική υπόθεση (ή ένα αξίωμα για τον κόσμο εάν το θες) πρέπει διαρκώς να επιχειρούμε να τη διαψεύσουμε, δηλαδή να τη δούμε να παραβιάζεται, γιατί μόνο τότε το σύστημα των παραδοχών και αντιλήψεων μας βελτιώνεται, δηλαδή συμμορφώνεται με τη πραγματικότητα. Ενώ στα μαθηματικά το αξίωμα είναι ο “δικτάτορας” του συστήματος γνώσης μας, στην εμπειρική επιστήμη η υπόθεση/αξίωμα είναι τρόπον τινά ο ελεύθερος επιχειρηματίας του οποίου η αξία του στο σύστημα της γνώση μας, εξαρτάται από το το ότι είναι ευάλωτος έναντι του ανταγωνισμού άλλων αντίθετων υποθέσεων. Ε λοιπόν, η πολιτική δεν είναι ένα μαθηματικό σύστημα, αυτό λέω όλο.

Όσον αφορά τον διαχωρισμό κράτους-πολιτών (ή όπως πιστεύω στη πραγματικότητα εννοεί κράτους-λαού) λανθασμένα τον ανιχνεύει σε μένα για τον εξής πολύ απλό λόγο: για να έχει νόημα ένας τέτοιος διαχωρισμός θα πρέπει να έχουμε καταλάβει τι εννοούμε ως “κράτος” και τι ως “λαός” και δυστυχώς ειδικά η τελευταία λέξη είναι σχεδόν κενή νόηματος, δεν προσδιορίζει κάτι που να απαντάται “εκεί έξω”. Αλλά και το “κράτος” δεν είναι πολύ σαφές αφού είτε μπορεί να νοηθεί ως η αφηρημένη οργάνωση που περιλαμβάνει μονοπώλιο της βίας και άλλα θεσμικά χαρακτηριστικά, έννοια που θα ταίριαζε σε βιβλίο οικονομικοκοινωνικής επιστήμης, είτε μπορεί να νοηθεί ως το σύνολο των ατόμων που το απαρτίζουν. Όμως το πρόβλημα επιμένει: το τι κάνει το αφηρημένο “κράτος” δεν μπορεί να βαραίνει αυτόματα κάθε στέλεχος του (δεν υπάρχει συλλογική ευθύνη) ενώ το τι κάνει το κάθε κρατικό στέλεχος βαραίνει αποκλειστικά τον ίδιο. Επομένως όταν η εφορία έρχεται στο σπίτι μου να με ελέγξει (και να λαδωθεί) συμβαίνουν δύο τινά: για αρχή εγώ ο πολίτης δέχομαι επίθεση από έναν άλλο πολίτη που έχει μεγαλύτερες “πλάτες” από τις δικές μου και ο διαχωρισμός είναι μεταξύ εμένα, το θύμα, και αυτόν, το θύτη. Ταυτόχρονα όμως συμβαίνει κάτι σε υψηλότερο, κοινωνικό, επίπεδο, δηλαδή ενεργούν δυνάμεις, που αφηρημένα τις ονομάζουμε “κράτος”, με τρόπο που πλήτει άλλες αφηρημένες έννοιες, όπως “οικονομία”, “δικαιοσύνη” και “ελευθερία”. Σε αυτή τη περίπτωση διαχωρίζουμε την αφηρημένη έννοια “κράτος” από τις άλλες έννοιες όχι όμως επειδή αποτελούν ξεχωριστά αντικείμενα αλλά επειδή αυτός ο διαχωρισμός εξηγεί καλύτερα τα φαινόμενα και επειδή μας εφοπλίζει στο να τα προβλέψουμε.

Εκεί που έχει δίκιο η e-diVa είναι ότι υπάρχουν έννοιες, όπως “λαός”, που δεν εξυπηρετεί να τις διαχωρίσουμε από το “κράτος”. Συμφωνώ μαζί της για παράδειγμα πως όταν ένα “κράτος” πηγαίνει στον πόλεμο ο διαχωρισμός που θέλει τον “λαό” ανεύθυνο απέναντι σε όσα κάνει το κράτος του δεν είναι καθόλου παραγωγικός. Αλλά η έννοια “λαός” δεν είναι καθόλου παραγωγική έννοια ούτως ή άλλως και είναι μάλλον εκεί που έγκειται η διαφωνία μας: το να προσάψεις διάφορα κακά πράγματα στον “λαό” για μένα δεν λέει σχεδόν τίποτα. Και στη περίπτωση του Ισραήλ που η πλειονότητα συμφωνεί με τον πόλεμο δεν θα αρνηθώ να πω ότι ευθύνεται και ο λαός, αλλά θα αρνηθώ να πω το οτιδήποτε σχετικό για τον κάθε Ισραηλινό, εκτός εάν έχω αποδείξεις για το αντίθετο. Το οι ψηφίσανε μια κυβέρνηση είναι μια πράξη που κρίνεται από τη σκοπιά του καθένα για τη χρησιμότητα της αλλά σε καμμία περίπτωση δεν αποτελεί και ηθική αυτουργία για όποια μαλακία κάνει αυτή η κυβέρνηση.

Ούτε λοιπόν και στη περίπτωση της Κούνεβα δεν έχω εγώ ή κανείς άλλος που γνωρίζω ευθύνη επειδή τάχα ψηφίσαμε τη κυβέρνηση. Εγώ ψήφισα όπως είπα τον εαυτό μου. Εάν θέλει η e-diVa μπορεί να λέει ότι ο “λαός” έχει ευθύνη αλλά, αν δεν διαφωνώ είναι επειδή θεωρώ κενή περιεχομένου αυτή τη δήλωση.

Advertisements

2 thoughts on “διαχωρισμός κράτους-εκκλησίαςλαού;

  1. Για όνομα του Θεού του web child!
    Το podcast δεν περιέχει πολιτικές απόψεις.
    Απλώς αναφέρω τα των..αξιωμάτων μου:-)
    Χάρηκα πάρα πολύ με το reaction του post
    και νομίζω πως σε πρώτη ανάγνωση ελάχιστα είναι όσα μπορώ να ανταπαντήσω ως επακόλουθη συνέπεια στα πιστεύω μου:-)
    Θα επανέρθω όμως όταν θα έχω προσέξει περισσότερο αυτά που γράφεις.
    [Ομολογώ πως εδώ με προκάλεσες περισσότερο να σε καταλάβω από ό,τι στον κομμεντοχώρο μου]

  2. Τώρα που ηρέμησε το περιβάλλον:-)
    μπορώ να ασχοληθώ απείσπαστη με τις διαφωνίες μας (και όχι μόνο)
    Καταρχάς χαίρομαι πολύ τόσο για την διαδραστικότητα του ποστ (χούγια) όσο και για την ύπαρξη αυτού του προσωπικού σου ιστολογίου (δεν το γνώριζα)

    Πριν δώσω άλλη μία φορά τις θέσεις μου (απέναντι ή δίπλα στις δικές σου), τονίζω (δις) πως το reaction των σκέψεων μου δεν είχε προσωπικό χαρακτήρα απέναντι σου. Λυπάμαι ειλικρινά εάν το εξέλεβες έτσι.
    Ναι, ενεπλάκης στον διάλογο μου με τον Αστέρη (εφόσον πράγματι με εκνευρίζει ο βομβαρδισμός των twits για την Παλαιστίνη), αλλά οπωσδήποτε δεν ήθελα να επιδείξω κάτι σε εσένα και εκείνον.
    Περισσότερο – θα έλεγα- δώσατε την αφορμή για ένα “πολιτικό” ποστ σε ένα..απολύτως απολιτίκ ιστολόγιο:-)

    [τώρα προσέχω και το λάθος μου- twits οι κουκκίδες στη visual basic/tweets τα κελαηδίσματα:-]

    Τα αξιώματα μου είναι ατελή έγραψα, αλλά οπωσδήποτε όσο και αν τα επεξεργαστώ (μάλλον αυτό θα κάνω μέχρι να κλείσω τα μάτια μου) θεωρώ απίθανο να τα αλλάξω.

    Δε θα ασχοληθώ με τη μαθηματική θεώρηση, εφόσον ως μαθηματικός η ίδια, επιμένω πως ανάλογα με το σύστημα (φιλοσοφία και πραγματικότητα ζωής μου, έχω κάποια αξιώματα/ αν τα αλλάξω αυτό θα σημαίνει πως αλλάζω φιλοσοφία και καθημερινότητα- όπως έγραψα στο ποστ The Theory όμως, δεν περιμένω μεγάλες εκπλήξεις ούτε από εμένα ούτε από τη ζωή μου:-]

    Η πολιτική πιθανότητα να μην είναι μαθηματικό σύστημα [ αν και για μία μαθηματικό, όλα είναι μαθηματικά]. Οι ενέργειες των ανθρώπων όμως [ πολίτες] οι σκέψεις τους, οι δράσεις και οι αντιδράσεις τους [τα οποία για μένα είναι πολιτική], αποτελούν σύστημα όπου κάποιοι τυχαίνει να έχουν ένα ευρύ κοινό σύνολο αξιών/αξιωμάτων (εξ’ου τα κόμματα, οι κλίκες κ.α.)

    Το κράτος δεν είναι αφηρημένη οντότητα. Κι είναι σίγουρα ζωντανή οντότητα.
    Εγώ έχω πίστη στη δύναμη της συμμετοχής των πολιτών στο κράτος.
    Αυτό επεσήμαινε το ποστ μου.

    Δεν διαφωνώ με τα παραδείγματα που αναφέρεις [εφορία / δικαιοσύνη]. Ή τουλάχιστον καταννοώ τη λογική.
    Εγώ απλά επιμένω πως η κάθε συμμετοχή μου (ακόμα και ως αντίδραση) δεν πρέπει να λειτουργεί εκδικητικά απέναντι στο κράτος. Ως αφελής πιθανότατα, πιστεύω πως η δύναμη υπάρχει στους πολίτες, αλλά αυτό που λείπει είναι η αξιοπρέπεια και η αυτοεκτίμηση (κι αυτό έχει αναφερθεί στα τελευταία μου ποστ).
    Έχω πρόβλημα με την απαξίωση της δύναμης μου ως πολίτη αυτής της χώρας, όπως έχω πρόβλημα και με όποιο δείγμα στρουθοκαμηλισμού στις ζημίες.

    Η ψήφος για μένα αντιστοιχίζεται με τις δυνατότητες του κάθε πολίτη. Δεν αποτελεί επιταγή εξόφλησης ή πληρωμής.
    Αποτελεί ..υπενθύμιση όχι μόνο του δικαιώματος αλλά και της ευθύνης.

    Στην περίπτωση της Κούνεβα- έτσι για να κάνω κι εγώ τη μικρή μου επανάσταση από τη ζεστασιά του ασφαλούς σπιτιού μου- και συγκεκριμένα στο θέμα της επιστροφής της δικογραφίας, θα ήθελα να δω 40 tweets..και 40 ποστ..δεν τα είδα όμως..Αντιθέτως συνεχίζονται οι ..ριπές υπέρ Παλαιστινίων.

    Καλό βράδυ

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s