Κατάργηση του ασύλου ή ακόμα καλύτερα…

…επέκταση του?

Πρόσφατα έχω ακούσει από τους φιλελεύθερους φίλους μου την παραπάνω άποψη, ότι δηλαδή το ακαδημαϊκό άσυλο θα πρέπει να καταργηθεί αλλά “ακόμα καλύτερα” να επεκταθεί σε όλη την επικράτεια. Αφού ξεπερνώ την αρχική μου έκπληξη και απορία για αυτή την αντιφατική σκέψη καταλήγω να υποθέτω, γιατί δεν είμαι στο μυαλό του καθενός, ότι οι αυτές δύο προτάσεις (κατάργηση/επέκταση) αντιπροσωπεύουν κατά την γνώμη τους μια καλύτερη στάθμιση μεταξύ των αλληλοαντικρουόμενων συμφερόντων από αυτήν που έχουμε σήμερα. Όμως τελικά εξακολουθώ να μην την καταλαβαίνω αυτή τη λογική και επιπλέον αυτού δεν συμφωνώ ότι η κατάργηση του ασύλου θα ήταν καλύτερη για κανέναν ουσιαστικό λόγο.

Καταρχάς για μένα δεν έχει νόημα ένα τέτοιο δίλημμα, είτε κατάργηση του ασύλου είτε επέκταση του σε όλη την επικράτεια, και είναι εντελώς αντιφατικό γιατί δεν υπάρχει κοινή αιτία για την επιλογή του ενός ή του άλλου. Οι αιτίες για την κατάργηση του άσυλου δεν είναι αιτίες για την επέκταση του (το αντίθετο μάλλον) και αντίστροφα. Εκτός αυτού δεν είναι ξεκάθαρο τι σημαίνει “επέκταση του άσυλου σε όλη την επικράτεια”, γιατί το άσυλο, και το κάθε άσυλο, πρέπει να έχει μια νομιμοποίηση και στη συγκεκριμένη περίπτωση η νομιμοποίηση δίνεται μέσα από το Σύνταγμα. Επομένως όταν λες να επεκταθεί το άσυλο αυτό συνεπάγεται να τροποποιηθεί το Σύνταγμα. Αλλά σε αντίθεση με την κατάργηση του άσυλου, όπου είναι προφανές ποια τροποποίηση του Συντάγματος θα επιφέρει αυτή την αλλαγή, οφείλουν να μας πουν ποια τροποποίηση του Συντάγματος θα ισοδυναμεί με “επέκταση του άσυλου σε όλη την επικράτεια”. Γενικά η εναλλακτική επέκταση που προτείνεται είναι κούφια και δεν συζητάω καν τα πρακτικά ή νομικά προβλήματα που θα έχει μια τέτοια τροποποίηση του Συντάγματος αλλά για το ίδιο πνεύμα που υποτίθεται ότι θα διακατέχει μια τέτοια επιλογή εκ μέρους της κοινωνίας: εάν η ελεύθερη έκφραση θεωρείται ενδεχομένως παράνομη τότε θα ήταν παράλογο να απαγορεύσουμε απόλυτα την παρέμβαση του κράτους για την αποτροπή της. Ποιος ο λόγος να έχεις ένα κράτος αν δεν πρέπει να προλαμβάνει τα αδικήματα; Άρα υπάρχουν δύο αντίρροπες δυνάμεις σε αυτό το πρόβλημα, που δεν μπορείς, κατά τη γνώμη μου, να είσαι υπέρ και της μίας και της άλλης:

α) η μία άποψη θέλει το κράτος να καταστέλλει την παρανομία. Μοναδικές εξαιρέσεις είναι εκείνες οι φορές που το κράτος κρίνει ότι ο στόχος του αυτός εξυπηρετείται καλύτερα με μια πιο επιλεκτική στάση – αλλά ο στόχος παραμένει ο ίδιος, η καταστολή της παρανομίας.

β) η άλλη άποψη αναγνωρίζει την ανάγκη για εξαιρέσεις από το (α) όταν υπάρχουν άλλοι στόχοι, άσχετοι με την καταστολή της παρανομίας, που πλήττονται από την ενέργεια ή παρενέργεια αυτής της καταστολής.

Στην περίπτωση (β) ορίζονται κατά συνέπεια περιπτώσεις όπου η καταστολή της παρανομίας πρέπει να αναστέλλεται για χάρη άλλων στόχων. Επιπλέον, όταν αυτοί οι στόχοι δεν μπορούν να εξειδικευτούν από το κράτος και γίνονται ιδιωτική ευθύνη τότε μπορούμε να πούμε ότι δημιουργείται ένα άσυλο στο οποίο τα άτομα μπορούν να καταφεύγουν γνωρίζοντας ότι είναι ασφαλή από τις ενέργειες ή παρενέργειες του κρατικού “κυνηγιού” του εγκλήματος. Έτσι έχουμε άσυλο στο σπίτι, στο Πανεπιστήμιο, στην εκκλησία. Όμως δεν είναι ανάγκη να είναι μόνο χωρικό το άσυλο, οπότε με τον ίδιο τρόπο έχουμε το δικαίωμα του συνέρχεσθαι αλλά και για να μην ξεχνιόμαστε έτσι έχουμε την προστασία όλων των ατομικών δικαιωμάτων.

Στην περίπτωση που το άσυλο νοείται στον χώρο και εάν είσαι υπέρμαχος μιας επέκτασης του σε όλη την επικράτεια τότε σημαίνει ότι είσαι κατά της ισχύος του (α) για όλα όσα μπορούν να περιληφθούν στο άσυλο. Γιατί όσο μεγαλώνει η περιοχή του ασύλου τόσο λιγότερο μπορεί να εξυπηρετηθεί ο στόχος (α). Και εάν ο στόχος (β), δηλαδή το άσυλο, επεκταθεί σε όλη την επικράτεια τότε ουσιαστικά καταργείται ο στόχος (α).

Μόνη λύση σε αυτή την αντίφαση είναι βεβαίως να ενσωματωθεί κάπως στον στόχο (α) ο στόχος (β) με το να οριστεί ως παρανομία κάθε απομάκρυνση από αυτόν τον στόχο. Στην περίπτωση του ακαδημαϊκού ασύλου αυτό σημαίνει να οριστεί απαρέγκλιτα παράνομη η καταστολή της ελεύθερης έκφρασης: δηλαδή είτε αυτή είναι συκοφαντία, προσβολή, κατήχηση μίσους, αντικρατική “προπαγάνδα” και λοιπές άλλες “δυσάρεστες” εκφράσεις. Όμως τότε δύο πράγματα συμβαίνουν: είτε ζούμε σε μια αναρχική ουτοπία όπου το κράτος δεν είναι ουσιαστικά κράτος, είτε έχει αποποινικοποιηθεί κάθε είδος ελεύθερης έκφρασης, συμπεριλαμβανομένου αυτών που σήμερα είναι ποινικοποιημένα.

Μιας και δεν ζούμε σε μια αναρχική ουτοπία (ούτε φαντάζομαι θα ακούσεις κάποιον πολέμιο του ασύλου να το προτείνει) τότε αυτό που εννοούν είναι στην ουσία: ναι στην κατάργηση του ασύλου και “ακόμη καλύτερα” στην νομιμοποίηση όλων εκείνων των εκφράσεων που σήμερα θεωρούνται αδικήματα. Εάν εννοείται αυτό όμως τότε αφενός καλό είναι να λέγεται ξεκάθαρα, ώστε να ξέρουν και οι πολέμιοι του ασύλου με ποιους έχουν συνασπιστεί και ώστε να συζητήσουμε για τα πρακτικά θέματα που ανακύπτουν, αλλά αφετέρου πρέπει να εξηγηθούν δύο επιπλέον πράγματα:

Είναι ο πολέμιος του ασύλου ικανοποιημένος με την κατάργηση του ασύλου στην περίπτωση που η ελεύθερη έκφραση παραμένει ποινικοποιημένη, είτε όπως είναι σήμερα είτε σε ακόμα μεγαλύτερο βαθμό; Πιστεύει μήπως ότι το άσυλο προκαλεί μεγαλύτερα προβλήματα απ’ότι λύνει, δηλαδή ότι είναι αφ’εαυτό μεγαλύτερο πρόβλημα από την υπαρκτή ή την ενδεχόμενη ποινικοποίηση του λόγου και της έκφρασης; Αντίθετα, στην περίπτωση που υπάρχει μια στάθμη ποινικοποίησης πάνω από την οποία κατ’αυτόν κάποιου είδους άσυλου θα ήταν χρήσιμο να υπάρχει; Πιστεύει ότι αυτό θα μπορέσει να αναδημιουργηθεί όταν το απαιτήσουν οι περιστάσεις; Επίσης πιστεύει ότι καταργώντας το άσυλο θα μετακινηθούμε πιο κοντά, πιο μακριά, ή καθόλου σε σχέση με τον στόχο του περί αποποινικοποίησης του λόγου και της έκφρασης;

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s