ότι λάμπει δεν είναι αναγκαστικά χρυσός αλλά μπορεί και να είναι

Διαβάζοντας το άρθρο του Στέφανου Αθανασιάδη ελπίζω να μην οδηγηθεί κανείς στο να πιστέψει ότι πρόκειται περί μιας πλήρης ανασκόπησης του προβλήματος και των αντιμαχόμενων θέσεων. Σαφώς το κείμενο δεν σκόπευε ούτε και θα μπορούσε να είναι παρά αποσπασματικό αλλά το συμπέρασμα στο τέλος μοιάζει να θέλει να πει το αντίθετο, δηλαδή ότι ο χρυσός είναι αναγκαστικά ξεπερασμένος ως νόμισμα γιατί π.χ. δεν μας αρέσει πια η γυαλάδα του ή γιατί ο κακομοίρης υπόκειται στους νόμους της προσφοράς και της ζήτησης. Αν άφηνε ο Στέφανος κάποιο ίχνος αμφιβολίας δεν θα υπήρχε πρόβλημα από τη μεριά μου, εξάλλου δεν έχω κατασταλάξει για το συγκεκριμένο θέμα.

Όμως νομίζω υπάρχουν κάποιες εύλογες αμφιβολίες που δεν αναφέρονται στο κείμενο:

Πρώτα, το ότι ο χρυσός έχει σήμερα πολλές περισσότερες σημαντικές (και καθόλου διακοσμητικές) χρήσεις απ’ότι είχε στο παρελθόν, αντίθετα απ’ότι λέει ο Στέφανος, με κάνει να αμφιβάλλω για το επιχείρημα ότι ο χρυσός δεν έχει από μόνος του αξία (άσε που δεν καταλαβαίνω γιατί οι αισθητικές προτιμήσεις εξοβελίζονται ως ασήμαντες). Αν μιλούσαμε για την ακαταλληλότητα των σπιτιών (το δήθεν παραγωγικό αντιπαράδειγμα του Στέφανου) ως μέσο ανταλλαγής θα το καταλάβαινα, αφού ένα σπίτι δεν παράγει τίποτα, αλλά ο χρυσός; Κάθε σύγχρονη ηλεκτρονική συσκευή έχει χρυσό μέσα της, για παράδειγμα.

Δεύτερον, το ότι ο χρυσός επηρεάζεται από ανεξέλεγκτους παράγοντες είναι μεν αλήθεια αλλά μου δημιουργείται μια αμφιβολία για το πόσο σημαντικοί είναι αυτοί οι παράγοντες σε σχέση με τους παράγοντες που επηρεάζουν τα σημερινά νομίσματα, και πόσο μάλλον εάν επιτραπεί ίσως η πιο σημαντική χρήση του χρυσού, δηλαδή ως μέσο συναλλαγής. Σαφώς ένα νέο κοίτασμα θα επηρεάσει την τιμή του χρυσού, το ίδιο και μια ύφεση, όπως θα την επηρεάσει και η αυξανόμενη ζήτηση για ένα μέσο συναλλαγής βασισμένο στον χρυσό. Έτσι όμως δεν δουλεύει όμως ο μηχανισμός τιμών καλύτερα, όταν όλες οι χρήσεις ενός πόρου ζυγίζονται η μια έναντι της άλλης από τους από τις απρόσωπες δυνάμεις της αγοράς; Και εντάξει, σίγουρα πρόβλημα από την “ανεξέλεγκτη” ρύθμιση της τιμής του νομίσματος θα έχουν όσοι βασίζουν το επάγγελμα τους σε κέρδη που γίνονται πιο βέβαια με ένα πολιτικά ελέγξιμο μέσο συναλλαγής. Όμως εμάς τους υπόλοιπους τι μας νοιάζει;

Όσον αφορά την σταθερή αύξηση της νομισματικής βάσης με τροποποίηση του Συντάγματος, αναρωτιέμαι μήπως να νομοθετήσουμε και σταθερή αύξηση της μαθητικής βάσης στο Σύνταγμα γιατί θεωρητικά η μόρφωση θα γίνεται ολοένα και πιο αναγκαία; Ας εθνικοποιήσουμε τα σχολεία και ας ορίσουμε ότι κάθε χρόνο θα μορφώνεται ένα ποσοστό μαθητών παραπάνω απ’ότι μορφωνόταν τον προηγούμενο. Έτσι η αξία της μόρφωσης θα είναι προβλέψιμη, η ζήτηση για μάθηση θα είναι καλυμμένη και δεν υπάρξουν περιττά ρίσκα. Σοβαρά πάντως, αν δεν το πιάσατε με αυτό το γελοίο παράδειγμα, το πρόβλημα είναι ότι η πρόταση του Friedman ισοδυναμεί με απαγόρευση του ρίσκου. Όμως το πρόβλημα δεν είναι μόνο το ρίσκο, είναι και η αποδοτικότητα. Και δεν μπορώ να καταλάβω γιατί μια τόσο ανελαστική ρύθμιση όπως αυτή που προτείνει θα είναι αποδοτική.

Το πρόβλημα με το άρθρο εν τέλη είναι βέβαια ότι οραματίζεται μια θεωρητική κατάσταση, δηλαδή το ιδανικό “νόμισμα” – ξεκομμένο από τις πραγματικές υποστάσεις του και τα μύρια πολιτικά του προβλήματα, και την συγκρίνει με ένα εμπόρευμα που απαγορεύεται να χρησιμοποιηθεί ως μέσο συναλλαγής. Αυτή η σύγκριση είναι έωλη όπως καταλαβαίνει ελπίζω ο καθένας γιατί τα υπό σύγκριση αντικείμενα δεν υπάρχουν. Ο χρυσός ως μέσο συναλλαγής απλώς δεν υπάρχει σήμερα (λόγω νομοθετήματος) ούτε και υπάρχουν τα θεωρητικά νομίσματα που υποθέτεται ότι θα ήταν καλύτερα. Βέβαια στο παρελθόν ο χρυσός ήταν μέσο συναλλαγής, επιτυχημένο εν πολλοίς, σε εποχές πολύ λιγότερο ανεπτυγμένες όσον αφορά την αποδοτική λειτουργία των αγορών. Counterfactually speaking ο χρυσός σήμερα θα μπορούσε να λειτουργήσει καλύτερα ως μέσο συναλλαγής απ’ότι είχε δουλέψει στο παρελθόν.

Όμως τότε γιατί οι αντίπαλοι του χρυσού, με όπλο τα δικά τους counterfactuals (“αν τα fiat νομίσματα ήταν πραγματικά ανεξάρτητα”), επιμένουν να λένε ότι ο χρυσός είναι “ξεπερασμένος”; Τι πάει να πει “ξεπερασμένος”; Ο χρυσός απλά υπάρχει. Η χρήση που θα του κάνουμε στο μέλλον είναι ακριβώς αυτό: μελλοντική. Ισχυρίζεται πραγματικά κανείς ότι η νομισματική πολιτική του σήμερα ξεπερνάει σε αρετές οποιαδήποτε μελλοντική κατάσταση στην οποία ο χρυσός θα μπορούσε να παίξει έναν νομισματικό ρόλο και πως μπορεί να το γνωρίζει; Τι είδους επιχείρημα είναι το “ξεπερασμένο” και πως δικαιολογεί μια βάναυση απαγόρευση μιας ατομικής επιλογής; Μου θυμίζει πολιτικά ορθά φεμινιστικά επιχειρήματα του στυλ “το φύλο είναι ξεπερασμένο”.

Ξεπερασμένο είναι μόνο ότι ο κόσμος άφησε από την ίδια του βούληση να περάσει στο παρελθόν, όχι ότι του πήραν μέσα από τα ίδια του τα χέρια και του απαγορεύουν επί ποινή φυλάκισης. Οπότε μήπως είναι ο καιρός να πάψουν οι πολέμιοι του χρυσού να επιτίθενται σε αχυράνθρωπους και να δηλώσουν απερίφραστα ότι υποστηρίζουν την παρούσα κατάσταση έναντι της ελεύθερης νομισματικής επιλογής;

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s